ACM prioriteringskader en publieke laadinfrastructuur
Gevolgen van netcongestie voor publieke laadpalen en gemeentelijke keuzes
Netcongestie heeft steeds meer impact op de ontwikkeling van publieke laadinfrastructuur. Met het nieuwe prioriteringskader van de ACM verandert de manier waarop netcapaciteit wordt verdeeld. Dit heeft directe gevolgen voor gemeenten en de uitrol van laadpalen. Op deze pagina lees je wat er verandert en wat dit betekent voor de praktijk.
Waarom een prioriteringskader?
Nederland heeft in toenemende mate te maken met netcongestie. Het elektriciteitsnet raakt op veel plekken vol, terwijl de vraag naar elektriciteit blijft groeien door woningbouw, verduurzaming en elektrisch vervoer.
Ook publieke laadpalen vragen om netaansluitingen. Juist in stedelijke gebieden, waar de behoefte groot is, is de beschikbare netcapaciteit beperkt. Om deze capaciteit toch zo eerlijk en maatschappelijk verantwoord mogelijk te verdelen, heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een prioriteringskader vastgesteld.
Wat houdt het prioriteringskader in?
Het prioriteringskader bepaalt welke aanvragen voor netaansluitingen voorrang krijgen bij schaarste. Daarbij wordt niet langer alleen gekeken naar volgorde van aanvraag, maar vooral naar maatschappelijk belang.
Tot nu toe gold deze systematiek alleen voor grootverbruikers. Kleinverbruikers – zoals huishoudens en publieke laadpalen – werden uiteindelijk altijd aangesloten, al kon dat soms wat langer duren.
Vanaf 1 januari 2026 is het nieuwe prioriteringskader van kracht, en vanaf 1 juli 2026 wordt het toegepast. Dat betekent:
- Nieuwe aansluitingen worden niet meer automatisch direct gerealiseerd.
- Kleinverbruikers zonder maatschappelijke prioriteit komen op dezelfde wachtlijst als grootverbruikers.
- Wachttijden nemen toe, ook voor aanvragen mét prioriteit.
Welke aanvragen krijgen voorrang?
Het prioriteringskader onderscheidt drie categorieën met prioriteit:
1. Congestieverzachters
Partijen die aantoonbaar bijdragen aan het verminderen van netcongestie door flexibel of slim gebruik van het net, en hierover contractuele afspraken hebben met de netbeheerder. Zij krijgen de hoogste prioriteit.
2. Veiligheidsfuncties
Essentiële voorzieningen zoals gezondheidszorg, hulpdiensten, drinkwater, elektriciteitsinfrastructuur en telecom.
3. Basisbehoeften
Voorzieningen zoals woningbouw en bijbehorende collectieve voorzieningen, zoals onderwijs, openbaar vervoer, afvalinzameling en warmtevoorziening.
Publieke laadinfrastructuur valt op dit moment niet binnen deze prioritaire categorieën.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Netcapaciteit wordt een bepalende factor bij de ontwikkeling van nieuwe projecten en de keuzes die daarin worden gemaakt. Aanvragen voor netaansluitingen worden niet langer vanzelfsprekend direct gehonoreerd. Dit heeft gevolgen voor de planning en uitvoering van projecten, waaronder mobiliteit en energietransitie. Het vraagt om vroegtijdige afstemming met netbeheerders, integrale afwegingen in beleid en projecten en inzicht in netcapaciteit bij locatiekeuzes.
Impact op publieke laadinfrastructuur
Vanaf 1 juli 2026 komen nieuwe aansluitingen en verzwaringen voor publieke laadpalen in congestiegebieden op de wachtlijst. Dit betekent in de praktijk dat er langere wachttijden ontstaan voor realisatie en minder voorspelbaarheid in de planning. Ook is er géén automatische beschikbaarheid meer van netcapaciteit.
Dit alles vraagt om een andere manier van werken bij de uitrol van laadinfrastructuur.
Oplossingsrichtingen
Er wordt door overheden, netbeheerders en laadpaalexploitanten intensief samengewerkt aan verschillende oplossingsrichtingen om voortgang te blijven maken, ondanks de beperkingen. Denk daarbij aan:
- netbewust laden (flexibel gebruik van het net)
- nieuwe contractvormen met netbeheerders
- slimme en gerichte locatiekeuzes
- het combineren van laadpalen op één aansluiting (satellietoplossingen)
- inzet van flexibele transportcontracten, zoals het Groeps Capaciteit Sturend Contract. Daarbij maken nieuwe aansluitingen flexibel gebruik van beschikbare netcapaciteit wanneer daar ruimte voor is.
Daarnaast wordt verkend of publieke laadinfrastructuur in de toekomst anders kan worden meegenomen in het prioriteringskader.
Dat overheden, netbeheerders en marktpartijen hierin optrekken is ook landelijk zichtbaar. De Nationale Agenda Laadinfrastructuur en Netbeheer Nederland werken samen aan uitvoerbare oplossingen binnen het prioriteringskader. Lees meer over hoe sectoroverstijgende samenwerking bijdraagt aan oplossingen voor netcongestie.
Gevolgen voor concessie B3
Ook binnen concessie B3 geldt het prioriteringskader. Nieuwe locaties in congestiegebieden komen vanaf 1 juli 2026 op de wachtlijst.
Om de voortgang van de concessie te waarborgen, worden netaansluitingen voor toekomstige realisatierondes eerder aangevraagd. Het gaat om maximaal 4.725 locaties verspreid over Noord-Brabant en Limburg.
Belangrijke uitgangspunten blijven hetzelfde:
- locaties worden pas gerealiseerd bij daadwerkelijke laadbehoefte
- de Best-Presterende-Locatie-analyse blijft leidend
- de laaddrukanalyse per halfjaarlijkse cyclus blijft gehandhaafd
- vraag en aanbod blijven in balans
Wat betekent dit voor participatie?
Participatie blijft onderdeel van het proces, maar de context verandert. Doordat netaansluitingen eerder worden aangevraagd, wordt de ruimte om locaties later nog aan te passen kleiner. Dit vraagt om zorgvuldige communicatie richting inwoners en stakeholders.
Los daarvan blijft de bestaande werkwijze van kracht:
- participatie vindt plaats bij daadwerkelijke realisatie
- dit gebeurt binnen de reguliere realisatierondes
- dit hoeft niet vóór 1 juli 2026
Concessiehouder Vattenfall InCharge zorgt vooraf voor een zo volledig mogelijke selectie van locaties.
Meer informatie
Bekijk hier onze Q&A met veelgestelde vragen. Of neem contact met ons op via info@ralzuid.nl.
